Những năm đầu trung học, nhà tôi cách trường không xa trên dưới một dặm nên tan trường về đi bộ với các bạn, cả trai lẫn gái. Chúng tôi thường e ấp ngượng ngịu, cười nói bông đùa, cặp đôi cho nhau..., thật vô tư lự. Tôi cho đó là tuổi "thiên thần".
Trong số những bạn người miền Nam của tôi có anh dám nói thẳng:
- "Hương à mày là dân Bắc Kỳ mất gia phả"
- " Mày nói cái gì mất gia phả? Tao là Nam kỳ mà"
- "Mày họ Vũ sao Nam kỳ được. Người Nam phải họ Võ"
- "Tao sanh tại Chợ Rảy Sàigòn"
- "Tại zdậy mới "mất gia phả"
- " Mày nói chuyện "dô diên" kỳ thị Nam Bắc tao giận mày rồi đó nha!"
Thế là bạn tôi im lặng không đùa nữa.
Bạn học của tôi có cả Nam lẫn Bắc (di cư 54 từ miền Bắc). Trong số bạn người Bắc, có nhiều người học giỏi đỗ đạt làm "Quan văn" phó quận và phó tỉnh... Những bạn người miền Nam thì đa số làm "Quan võ", Tiểu Đoàn trưởng, Hạm trưởng hay Chỉ Huy Trưởng Trường Huấn Luyện quân sự nên một số đã hy sinh trước khi miền Nam rơi vào tay quân thù.
Thuở ấy, khi mới biết đọc tiểu thuyết, tôi hay đọc sách của các nhà văn miền Bắc trong Tự Lực Văn Đoàn, và các nhà văn miền Nam như Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Hồ Biểu Chánh, bà Tùng Long, Lê văn Trương, Thẩm Thệ Hà (Thầy của minh tinh Thẩm Thúy Hằng), v.v . . .
Tôi thích văn chương miền Nam, bình dị thật thà, nghĩ sao viết zdậy không hay nói xỏ-xiêng bóng gió. Khi giận ai về chuyện gì thì nói ngay, nếu người kia vô tình thì cười xuề xòa rồi thôi không cần xin lổi xin phải hay tranh cãi gì. Thí dụ: một diển viên nổi tiếng trong vai thôn nữ miền Nam quê mùa là kịch sĩ Kim Cương trong vở tuồng "Lá Sầu Riêng", sau 1975 nghe nói cô có "cảm tình" với quân chiếm đóng nhưng không ai muốn nhắc chuyện này có lẽ "hiểu" được nổi khổ tâm của cô. Khán giả cười rộ lên khi nghe cô nói chuyện giọng Nam ngây thơ vô tội... Tôi cho là "dô diên" nhưng không đáng trách vì họ bỏ tiền mua vé để xem đóng kịch. Chỉ tội cho "cô gái miền Nam" bị chiến tranh, cường hào ác bá và nghèo khổ không có dịp cắp sách đến trường nên phải sống nghèo và "ăn nói" quê mùa như thế. Tôi không nỡ lòng nào nhại giọng của kẻ kém may mắn này để vui đùa...
Viết đến đây tôi nhớ lại một chuyện, xin kể hầu quí Vị chuyện cũ về chiến tranh VN:
Khi chúng tôi đi hành quân vào một thôn xóm nọ thì du kích bắn nhử chúng tôi đi sâu vào ổ phục kích của chúng. Đếu đâu cũng thấy toàn đàn bà con gái và trẻ em, có lẽ thanh niên đã đi lính hoặc đi theo du kích hết! Hỏi han dân chúng thì một cô xinh xắn nhất kể rằng cô đi may ở tỉnh về thăm quê và bắt gặp chuyện hành quân... Những người khác cũng kể những chuyện đại khái tương tự. Trong đơn vị, có rất nhiều người đau xót vì bạn bè chết hoặc bị thương nên dọa/tính đem họ bắn hết vì nghi là thân nhân du kích... Tôi thấy không ổn nên dàn xếp cho đám lính này đi lục soát xa hơn để "giải vây" cho các bà và các cô gái ngây thơ trước khi có chuyện không hay cho họ ...
Cuối tuần kể chuyện tản mạn mua vui,.
Vũ Long Hương, FL .